Trabzon’un asırlık çınarlarından Ali Şefik Keskinalemdağ ile geçmişten bugüne sosyal hayatı, siyaseti ve sporu ile Trabzon’u konuştukTrabzon’un asırlık çınarlarından Ali Şefik Keskinalemdağ sporundan siyasetine şehrin kimliğine kadar pek çok şeyi konuştukAsırlık çınar ile geçmiş zamana yolculukTrabzon’un asırlık çınarlarından Ali Şefik Keskinalemdağ ile geçmişten bugüne sosyal hayatı, siyaseti ve sporu ile Trabzon’u konuştukTrabzon’un deyim yerindeyse bir asra yakın çınarlarından birisi O. Trabzon’un Gülbaharhatun Mahallesi’nde esnaf bir babanın oğlu olarak dünyaya gelen ve okula da burada başlayan Keskinalemdağ sadece siyaset değil Trabzon’un geçmişten bugüne sosyal hayatı, sporunu da konuştuk. Trabzon’a iki kez gelen Atatürk’ü iki kez gördüğünü daha dün gibi hatırlayan Keskinalemdağ, Trabzon’un tarihine çocukluk çağlarında tanıklık eden belki de bir elin parmaklarını geçmeyecek sayıdaki insanlardan birisi. Trabzon’un ticaret merkezi kimliğinden tutun Alman Harbi sonrası şehirdeki nüfusun yeniden artmaya başlaması ve sosyal hayatın canlanmasına kadar daha pek çok şeyi anlattı Keskinalemdağ…. Oldukça koyu bir İdmangücü Kulübü taraftarı da olan Keskinalemdağ Kulübün yönetiminde bulunmayı da ihmal etmedi. 1958 yılında da Demokrat Parti’den siyasete girerek meclis üyesi olan Keskinalemdağ, babadan kalan işini sürdürerek bugün kendi çocuklarına bırakmayı da ihmal etmedi. Röportajlarımızın şehrin hafızasına katkı sağlaması bir yana, duayen isimlerle konuşurken bile o dönemlere yolculuk yapmak bizlere ayrı bir keyif verdi açıkçası. İşte o doyumsuz ve keyifli röportajlardan birisi daha. 1958 yılından 1960 yılına kadar 2 yıl süreyle Trabzon Belediye Meclis üyeliği yapan 90 yaşındaki Ali Şefik Keskinalemdağ ile o yılların Trabzon’unu konuştuk. 1927 yılında babasının kendisini okula yazdırmak için yaşını büyüttüğü Keskinalemdağ, başarılı bir öğrencilik dönemi geçirdi. İki erkek bir kız kardeş Trabzon Lisesi’nin orta kısmında okuyan Keskinalemdağ Trabzon Lisesinden 1946-1947 öğretim yılında mezun oldu. 1940 yılında babası vefat edince de okumaya devam edemedi. O günün Trabzon’unu özlemle anlatırken de, ‘Herkes büyüğü, küçüğü biliyordu, gürültüsü patırtısı yoktu bu şehrin’ ifadelerini kullanıyor Keskinalemdağ.Liseden sonra eğitim hayatını sürdüremeyen Keskinalemdağ babasından kalan dükkanda devam ettirir iş yaşamını. 2000 yılına kadar da burada devam eden Keskinalemdağ, kendi döneminde sadece Demokrat Parti ile Halk Partisi’nin olduğunu kendisinin de çocukluktan beri Demokrat Parti’ye gönül verdiğini anlattı. Demokrat Parti Meclis üyeliğine isminin yazılması ile 1957 yılında siyasete adım atan Keskinalemdağ , Halk Partisi ile Demokrat Parti dönemlerinde yapılan hizmetleri bir bir sayarak da şaşırtmıyor değil bizleri…“Çok iyi günler gördük, ben bugün varım yarın yokum, ama benden sonra geleceklere acıyorum. yetişecek olan çocuklarımıza acıyorum. Bu karmaşa zamanda ne yapacaklar. İnternet var ancak medeniyetin iyinin yanında kötü tarafları da var. Herkes iyi tarafını kullanmıyor. Şahsi menfaatler için, pire için yorgan yakıyorlar.” sözleri dökülüveriyor ağzından….Keskinalemdağ yönetiminde de yer aldığı İdmangücü’nün de hastası olduğunu belirtmeden geçemiyor.Trabzon’un deyim yerindeyse bir asrayakın çınarlarından birisiyle daha buluştukröportajlarımız vesilesiyle… Ali Şefik Keskinalemdağ… Trabzon’un GülbaharhatunMahallesi’nde esnaf bir babanınoğlu olarak dünyaya gelen ve okula da buradabaşlayan Keskinalemdağ..Atatürk’ü ikikez g.rdüğünü daha dün gibi hatırlayanKeskinalemdağ Trabzon’un tarihine çocuklukçağlarında tanıklık eden belki de bir elinparmaklarını geçmeyecek sayıdaki insanlardanbirisi…Trabzon’un ticaret merkezi kimliğindentutun, Alman Harbi sonrasışehirdeki nüfusun yeniden artmaya başlamasıve sosyal hayatın canlanmasına kadardaha pek çok konuyu konuştuk Ali ŞefikKeskinalemdağ ile… Oldukça koyu bir İdmangücüKulübü taraftarı da olan Keskinalemdağkulübün yönetiminde bulunmayı da ihmal etmedi. 1958 yılında da DemokratParti’den siyasete girerek meclisüyesi olan Keskinalemdağ, babadan kalanişini sürdürerek bugün kendi çocuklarına bırakmayıda ihmal etmedi.Röportajlarımızın şehrin hafızasınakatkı sağlaması bir yana, duayen isimlerlekonuşurken bile o dönemlere yolculuk yapmakbizlere ayrı bir keyif verdi açıkçası. İşteo doyumsuz ve keyifli röportajlardan birisi daha.1958 yılından 1960 yılına kadar 2 yıl süreyleTrabzon Belediye Meclis Üyeliğiyapan 90 yaşındaki Ali Şefik Keskinalemdağile o yılların Trabzon’unu konuştuk.Sizi tanıyabilir miyiz? Kaç yılında doğdunuz,çocukluğunuzu anlatır mısınız bize?Adım, Ali Şefik Keskinalemdağ 1927 yılınınEylül ayının son günlerinde Trabzon’dadoğmuşum. Ancak mahallemizde bulunanokula gitmek için babam yaşımı büyüttü. Başarılıbir çocukmuşum. Öğretmenimin isteğiüzere babam yaşımı 1 ya büyütüp okula yazdırdı.Mahallemizde (Sotka Mahallesi)Cumhuriyet okulu vardı. Oraya başladım.Şimdiki adı Gülbaharhatun Mahallesi.Babanız ne iş yapıyordu?Babam esnaftı. Hırdavat işi yapıyordu. Ozaman Sotka’da hırdavat dükk.nı olarak sadece bizim dükk.nımız vardı. Bir kahvehaneve birkaç da bakkal dükk.nı vardı. Başka birşey yoktu.Kaç kardeştiniz?Biz ü. kardeştik. İki erkek, birde kız kardeşimizvardı.Diğer erkek kardeşiniz ne iş yapıyordu.Vefat etti. O da bizim ile iş yerimizde çalışıyordu.Kız kardeşiniz hayatta mı?Kız kardeşim enstitüye gitti oradanmezun oldu. İstanbul da Kız Sanat Okulundaöğretmenliğe başladı.İlkokuldan sonra ne yaptınız?İlkokulu bitirdikten sonra Ortaokula başladım.Zağnos’ta ortaokul vardı. Trabzon Lisesiise yeni yapılmıştı. O zamanlarUzunsokak’ta yeni ortaokul açılmıştı. Ben buokula yazıldım. Bu okulda öğlene kadar kızlarokurdu, öğleden sonra ise biz erkekler okurduk.Uzunsokak’ta mıydı?Evet, uzun Sokaktaki Ortaokul. Dahasonra Zağnos Ortaokulu’na nakledildik.Zağnos’taki ortaokul hangisiydi?K.prünün ayağında askerlik şubesininolduğu yerdeydi. Adı Zağnospaşa Ortaokuluidi. Eskiden Trabzon Lisesi bizim mahalledeydi.Orasını yıktılar. Sonra bize dediler kiyeni lise yapılacak, sizi oraya göndereceğiz.Bizi iki ay oyaladılar. İki ay sonra o zamanyeni yapılan öğretmen lisenin ortaokul kısmındaeğitimimize devam ettik. Oraya 2 aygittik. Sonra Trabzon Lisesi’nin orta kısmınageldik ve Trabzon Lisesinden 1946-1947 öğretimyılında mezun oldum.Liseden sonra ne yaptınız?Babam 1940 yılında vefat etti. Babamvefat ettiği için ben daha okuyamadım. Yaniokula gidemedim.Babanız 1940 da vefat etmiş ve siz 1947yılına kadar okuyabilmişsiniz. Kim okuttusizi?Babamın dükkanı vardı. Dükk.ndadedem dururdu, annemin babası. Beni iseöğlene kadar okurdum, öğleden sonra isedükk.nda dururdum. Öğlene kadar dörtyâda beş ders olurdu. Öğleden sonra ise mütalaaolurdu. Ben mütalaaya kalmazdım.Ben izinli olurdum ve dükk.na giderdim.Çalışmam gerekliydi. Dükk.nda kimseyoktu. Dedem zaten yaşlıydı.O tarihlerde nasıl bir Trabzon vardı?O zamanki Trabzon çok güzeldi, çokmuhlis idi. Gürültüsü patırtısı yoktu. Saygısıçoktu. Herkes büyüğünü kü.üğünü sayardı.Şimdi öyle bir şey yok.O zamanlar Trabzon’da Rum ailelervarmıydı?Evet, birkaç aile vardı, Kırıno isminde birkomşumuz vardı. Kırıno’nın anası Rum, babasıErmeniydi. Kırıno ile lisede beraberdik.Sportif birisiydi. Çok güzel voleybol oynardı.En son onlar gitti buradan.İstanbul’a mı gittiler?Hayır, Kırıno doktor oldu ve tekrarTrabzon’a geldi. Trabzon’da bir süre doktorlukyaptı. Ancak burada kimse onunla evlenmedi.Kimse ona kız vermedi. O da buradangöç edip Kanada’ya gitti.Evet İslama göre müslüman bir kız gayrımüslim bir erkekle evlenemez. Haramdır.Demek ki Trabzon bu hassasiyete bu kadardikkat etmiş.O konuda bir yorum yapamam.Bize birazda o zamanki Trabzon’u anlatırmısın?Ulaşımı, yolları nasıldı, şehir nasıldı?Şehir içinde ulaşım özel araçları vardıbunlar muhtelif yerlere mesela Zağnos’a Kireçhane’yeseferler yapardı. Şehirlerarası yolvardı. Samsun’a ü. günde gidilirdi. Yollarbozuk olduğu için kimse arabayla gitmeyi tercih etmezdi. Daha çok vapurla gidilirdi.Liseden sonraki hayatınız nasıl geçti?Biz liseyi bitirdikten sonra hali vakti iyiolanlar okumaya gitti. Hali vakti iyi olmayanlarise burada banka ve benzeri yerde işe girdiler.Ben 2000 yılına kadar dükk.nımıdevam ettirdim.Kaç banka vardı hatırlaya biliyor musunuz?Üç tane banka vardı. Çok arkadaşlarımızvardı. Mesela Necmettin Karaduman sınıfarkadaşımdı.Kaç çocuğunuz var?İki çocuğum var. Babadan kalma dükk.nımvar. Büyük oğlum burayı çalıştırıyor.Öteki devlet dairesinden emekli oldu.Kaç torununuz var?Geç evlendim, ü. tane torunum var.Yenge ile evliliğinizi anlatır mısın?Biz Maraş Caddesinde duruyorduk. Onlardabizim komşumuzdu. Aynı yerde karşılıklıoturuyorduk. 1958 yılında nişanlandık.31 yaşımda da evlendim.Size göre çok geç evlenmiş oldunuz değilmi? O zamana göre geç bir yaştı. Halbukişimdiki evlilik yaşı..Evet o zaman öyleydi, şimdiki zaman değişti.Trabzon nüfusu nasıldı?Alman harbi zamanında nüfus çok düştü.İşsizlik vardı ve Trabzon’un çoğu İstanbul’agöçtü. 24 bin kişi kaldı burada. Harpten once Trabzon’un nüfusu 70-80 bin idi. AlmanHarbi zamanında bu nüfus 24 bine indi.Ne zaman ki Demokrat Parti iktidarageldi nüfus başladı artmaya. İşyerleri dearttı. Her yerde ve her şeyde canlanmabaşladı.Siyasete demokrat parti ile mi başladınız?Halk Partisi ve birde Demokrat Partivardı. Zaten başka parti yoktu.Bizim çocukluk ve okul zamanlarımızdaDemokrat Partisine g.nül verdik,gençler olarak orada başladım.Neden Halk Partisini sevmediniz?Halk Partisi burada bir şey yapmadı.Daha doğrusu hiç bir şey yapmadı. İktidarındahalk çok rahatsızdı.Baskı falan yoktu değil mi? Siz g.nüllüolarak Demokrat Partiye sempatiduydunuz. Yeni bir parti olduğu için onu tercihettik.Partiye ne zaman girdiniz?Partiye üyeliğim falan yoktur. Meclisüyeliğine yazdılar.Meclis üyesi nasıl oldunuz?Ben İdmangücü Kulübünün hastasıyım.Birde çok aktiftim. Kulübün yönetimindeydim.Kulüpteki o zamanki idareciler beniDemokrat Parti’den aday gösterdiler. 1957senesiydi. Nihat Özkan ve birde OsmanGenç vardı keresteci. Muzaffer Korlu benimeclis üyeliği için yedekten yazdırdı. Ozaman belediye yeniydi. Ahmet Rasim Karanisvardı. Okula beraber gidip gelirdik. 1958yılında belediyeyi Demokkrat Parti aldı.Bu dere mahallelerinde, Zafer Mahallesi,Kuzgundere, Zağnos Deresinde falangecekondulaşma o zaman mı başladı?Dere havzası var ya, orası mandalinabahçesiydi. Diğer dere hepmeyve ağaçlarıyla doluydu. Hattahayvancılık yaparlardı. Kuzgun Deresive Zağnos’a Gümüşhane, Bayburtve Kelkit’ten gecekondu yapıpburaya yerleşmeye başladılar.Neden bunlara izin verildi. Yapılarruhsatsız değimliydi neden yıkmadılar?Nüfus artsın diye müsamaha gösterildi.Mahmut Yazıcı vardı ‘Bırakınyapsınlar.’ dedi.Hatta Kale surlarına bitişik bileev yapanlara bir şey denmedi.İki yıl Belediye meclis üyeliğiyaptınız ve bundan sonra da ihtilaloldu, değil mi? 1960 ihtilalındensonra siyasete neden devametmediniz?Ekrem Dikmen ve beraberindekilerdükkanıma gelip çok yalvardılarbana. ‘Seni mebusyapalım’ dediler. Ben ‘Mebus kaçlira maaş alıyor, ben onun fazlasınıkazanıyorum’ dedim. EkremDikmen çok konuşkan iyi birisiydi.Babası da terziydi.Menderes asıldığında çok üzüldünüzmü?.zülmek ne demek.. tabii ki çok üzüldük.Menderes asıldığında ben bir arkadaşile birlikte İstanbul’daydım. Arkadaşdedi ki ‘Çok üzüntülüyüm’. ‘Ne oldu ‘dedim , ‘Baksana Menderes idam edildi.’dedi. Kabullenemedik ama oldu. O günTürkiye hep ağladı.Demokrat Parti zamanında Trabzon’aneler yapıldı?Demokrat Parti, zamanında buğdaysilosu yapıldı. Halk Partisi zamanında limanabaşlanmıştı. Bu liman 400 metre ileçıkacak, sonra doğuya doğru gidecekti. Neolduysa kü.ülttüler, çok kü.ülttüler. HalkPartisi zamanında şehir içinde araçlar çalışıyordu.Kazalara araçlar yoktu. DemokratParti döneminde kazalara araçlar çalışmayabaşladı. Bunlar devletin araçları değildi amabu seferler Demokrat Parti zamanında başlatıldı.Çimento Fabrikası yapıldı. Canlanmalaroldu yani.Trabzon Lisesi ne zaman yapıldı?Trabzon Lisesi 1930 yılında yapılmayabaşlandı 1940 yılında tamamlandı. Almanlartarafından yapıldı. Trabzon Lisesi yapılırkenbu arsada bir tane manolya ağacıvardı. Almanlar manolya ağacını kesmemekiçin okulun binasını 20 metre aşağıya çektiler.Liseyi öyle yaptılar. Okulun temeli atılırkenbir kavanoza beş lira bozuk parakoydular, bu kavanoza ve okulun temelinebıraktılar. Okulun temlinde kavanozun içinde beş lira para vardır.Kostaki Konağı o zaman okul muyduyoksa ev mi?Kız ortaokuluydu.Elektrik Trabzon’a ne zaman geldi?1933-1934 yıllarında geldi. O zaman buradaelektrik müdürü vardı. Aslan Bey. Buradadenizde boğuldu. Aslında gayet iyi biryüzücüydü.Su bütün evlere kaç yılında geldi?Su geldiğinde ben okula yeni başlamıştım.Herkes evine alamıyorduPara yoktu işsizlik vardı. Herkes alamıyordu.Nasıl alsın? Buranın su tesisatını da1930 yılında Almanlar yaptı.Atatürk’ü g.rdünüz mü?Evet, iki defa g.rdüm. Bizim iskeleninyanında otelimiz vardı Ankara oteli. SonraArtvin oteli oldu. Trabzon’a İran Şahı’dageldi. Acem Şahı Atatürk ise Yavuz Gemisiile geldi. İskele Caddesi’nden yukarıya kadarhalı serildi. Oradan yürüme geçtiler, ben otelin.nündeydim. Atatürk’ü orada g.rdüm.Acem Şahını’da orada g.rdüm. Atatürk’übirde Dersim Harekâtından önce Tabakhanedeg.rdüm. Dersim harekâtının emriniburadan verdi Atatürk.Askerliğinizi nerede yaptınız?Askerliğimi Samsunda yaptım. Yedek subaydım.Bir anınızı anlatır mısınız?Alman harbi olduğu sıralardı 1940-41yıllarıydı, Kavakmeydanı’ndakı eski stadınorada duvarın üzerine çıktık maç seyrediyorduk.Bir uçak geldi, Alman Uçağı, denizedoğru yöneldi. Moloz’da kumsala indi uçak.Altı parçalandı ama içindekileri bir şey olmadı.Yangın falanda olmadı. 7-8 Almanindi uçaktan. Almanca bilen bir doktorvardı burada, o tercümanlık yaptı, onlarıAnakara’ya g.türdüler.Trabzon’da kıtlık oldu mu? Ruslar buradanbir şeyler aldı mı?Burada 64 ambarı vardı. Ruslar bu ambardanyiyecek ihtiyaçlarını karşılardı. Gelirlerdivapurlar ile alırlardı. Türkiye’nin heryerinden buraya yiyecekler gelirdi, buradadepolanırdı, Ruslarda buradan yiyeceklerialır giderlerdi. Hatta içlerinde birde üniformalıgenç bir bayan vardı.Burası bir ticaret merkeziydi, neden göçoldu?Göç daha önce başlamıştı. O yıllardansonra göç geri dönmeye başladı. Ruslar birgün buradan gemilerini; Yavuz Gemisini yiyeceklerdoldurup yola koyulduktan sonraAlnanlar bunları takip etmiş ve Sürmeneaçıklarında gece vakti bu gemiyi bombalayarakbatırmıştı. Burada hiç kimse sağ kurtulmamıştı.Bu gemiden yağ kutuları ve benzeriyiyeceklerin bazıları karaya vurdu. Halk dabunları kendilerine aldılar. Hep deniz kıyısındantopladılar onları..Alman Harbi zamanında buradan İstanbul’asadece vapur giderdi. Kara yolu yoktu.Vapur da ü. günde giderdi. Hava bozukolursa bu yolculuk bazen beş gün sürerdi.Trabzon’dan iskeleden çıkar Samsun’agiderdi. Oradan İnebolu, Zonguldak oradanda İstanbul’a geçerdi. Yani İstanbul’a 3- 4günde gidilirdi.O zamanlar Trabzon’da gece hayatı varmıydı?O zaman Kalepark sivillerin elindeydi. Türkiye’nin meşhur ses sanatçılarındanHafız Burhan turneye gelirdi. Burada sahnealır şarkı söylerdi. Bizim Sotka’da evimiz ü.katlıydı. Evin üzerinden biz bu konserleridinleyebilirdik. Gürültü patırtı yoktu sessizlikvardı. Onun için ses gelirdi.Kaç tane sinema vardı?O zaman Sümer Sineması vardı. Başkayoktu. Birde Meydan’da Opera Binası vardı.Daha evvel sessiz sinema vardı. İpek Yoluİşhanı’nın binasında. Orası elektrik binasıydı.Orada Kambur Osman vardı. Buradasessiz sınama oynatırdı. Antika bir piyanosuvardı. Bu piyano ile seslendirme yapardı.Bazen de kendisi öyle seslendirirdi.Son olarak söylemek istediğiniz birşeyvar mı?Çok iyi günler g.rdük. Ben bugün varımyarın yokum, ama benden sonra geleceklereacıyorum. Yetişecek olan çocuklarımıza acıyorum.Bu karmaşa zamanda ne yapacakonlar.İnternet çağı var işte. Yokluk, kıtlık g.rmüyorlar.Onlar çok güzel şeylerde internetle insanlıktançıkıyorsun. Yani medeniyetin iyitarafları var, k.tü tarafları var. Herkes iyi tarafınıkullansa amenna. Herkes iyi tarafınıkullanmıyor. Şahsi menfaatleri için, pireiçin, yorgan yakıyorlar. Türkiye’yi zor günlerbekliyor.Teşekkür ediyorumBen teşekkür ederim.
