KTÜ düşünceyi yazıya ve eyleme dönüştürecek olan beyin-bilgisayar arayüzü sistemini geliştirdi.

Rabia MOLLAOĞLU - Dünyada gelişen teknolojiyle birlikte insanlığın en çok merak ettiği düşünceyi okuma modeli KTÜ’de de artık gerçek oldu. Stephan Hawking’in kullandığı bilgisayarlı tekerlekli sandalyenin bilim insanlarına ilham kaynağı olmasıyla geliştirilen sistem artık düşünceyi bilgisayara aktarıp yapay zeka algoritmaları ile birçok alan ve sektörde kullanmak üzere geliştirilmeye devam ediyor.

sjsad

TÜRKİYE’DE BU SEVİYEDE YALNIZCA KTÜ GELİŞTİRDİ

Türkiye’de ALS hastalarında kullanmak üzere geliştirilen beyin bilgisayar arayüzü uygulaması eğlence ve sağlık sektöründe kullanılmasını sağlayacak teknoloji KTÜ’de geliştirildi.

KTÜ Elektrik Elektronik Mühendislik Öğr. Üyesi Doç. Dr. Önder Aydemir, “Heceleme sistemi kamuoyunda daha çok düşünce gücü olarak isimlendirilen literatürde ise beyin bilgisayar arayüzü olarak geçen teknolojidir. ALS hastası gibi felçli insanların çevreleriyle iletişim kurmalarını sağlayacak.” dedi.

KTÜ Medikal Cihaz Tasarımı ve Üretimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde (METAM) Nörofizyoloji Mühendislik Laboratuvarı kurucusu olan Doç. Dr. Aydemir, yapay zeka algoritmalarıyla beraber biyomedikal sinyalleri kullanıp yapay zeka tabanlı uygulamalar gerçekleştiriyor.

IMG_3173

61 Medya Trabzon Haber Merkezi-Nabız "07 Ağustos 2022" 61 Medya Trabzon Haber Merkezi-Nabız "07 Ağustos 2022"

DÜŞÜNCE ARTIK BİLGİSAYARLARA AKTARILIYOR

Bu uygulamaların en popüler ve son aşamasında olan beyin bilgisayar arayüzü tabanlı heceleme sistemi olduğunu kaydeden Aydemir, çalışmalarını şu şekilde anlattı: “Heceleme sistemi daha çok düşünce gücü olarak isimlendirilen literatürde ise beyin bilgisayar arayüzü olarak geçen teknolojidir. Oluşturulan sistemle kişi ekranda kendisine sunduğumuz harflerden hangisini düşündüğünü tespit ederek özellikle ALS hastası gibi felçli insanların çevreleriyle iletişim kurmalarını sağlayacak.

DÜŞÜNCEYLE İLETİŞİM KURMA…

Kurduğumuz bu sistemle kişinin hangi harfi yazmak istediğini tespit ediyoruz. Yeter ki kişinin beyin fonksiyonları sağlıklı olsun. Düşüncesiyle yazı yazmada, çevresiyle iletişim kurmasını olanaklı hale getiriyoruz. Tak kullan dediğimiz model olup ek bir eğitim aşamasına gerek duymayan gerçel zamanlı çalışma kapasitesine sahip bir sistem geliştirdik.

ÇUVALCI İMKAN SAĞLADI

METAM, 2021 yılında kuruldu. Biz de yaptığımız çalışmayı KTÜ Rektörlüğüyle paylaştık. Rektörümüz Prof. Dr. Hamdullah ÇUVALCI, teknolojinin önemli olduğunu vurgulayarak yaklaşık 600 bin lira civarında olan EEG cihazını almamızı sağladı. 10 yıldır sürdürmüş olduğumuz çalışmaları 6 ay önce burada birleştirdik.

EEG (Elektro Ensefalo Grafi) cihazı, beyin sinyallerini yani nöro aktiviteyi kaydetmemizi sağlıyor. Daha fazla insana ulaşabilmesi açısından EEG cihazın yerli hale getirilmesi önem taşıyor. Bizim nöral aktiviteyi ileri sayısal işaret işleme metotları ile analiz ederek kişilerin düşünceleri tespit eden yazılımsal kısmı ürettik.. Donanım kısmını da yerlileştirebilirsek çok daha fazla kullanıcıya ülkemizde sağlayacağımız gibi yurt dışına da Türkiye’den satma imkânı doğabilir.

IMG_3159

PROJE KABUL OLURSA..

Çalışmamızı duyurmak ve laboratuvarımızı daha donanımlı hale getirmek amacıyla Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına (TÜSEB), bazı projeler sunduk. Projelerimiz kabul olursa çalışmalarımızı daha da geliştirebileceğiz.

DÜŞÜNCE GÜCÜ EYLEME DÖNÜŞECEK

Başlangıçta ALS gibi hastaların hayatlarını kolaylaştırmak için ortaya çıkan bu teknoloji geliştirilerek sağlık insanların da kullanıma sunulacağı düşünüldü. Akıllı e-uygulamaların, hizmetçi robotların kullanımı, Tekerlekli sandalyelerin kullanımı, araba, evlerin beyin fonksiyonuyla kullanımı, eğlence sektöründe bilgisayar oyunlarının düşünceyle oynanması gibi çalışmalar yapılıyor.

HAWKİNG’İN TEKERLEKLİ SANDALYESİ

Stephan Hawking, bilinçli olarak yüzündeki kasları hareket ettirme yeteneği olduğu için beyin fonksiyonları değil de mimik hareketleriyle yaptığı iletişim tekniğiydi. Kullandığımız teknoloji ise daha üst düzey olup sinyalleri beyinden alıyoruz.

ELON MUSK’IN MİKROÇİP PROJESİ

Elon Musk, hemen her hafta ülkemizin de gündeminde. Daha çok Tesla arabası ve uzay teknolojisiyle gündeme geliyor. Musk, şirketlerin bütçesinin önemli kısmını nörolink diye bir projeye ayırmış. Beyin bilgisayara arayüzünü sağlıklı insanlara yönelik de tasarlanmasını istiyor. Saç derisi üzerinden değil de kafatasından küçük çaplı bir delik açarak sensörleri beyin korteksine yerleştirip daha kuvvetli nöral aktivite kaydetmek istiyor.

YAKIN GELECEKTE KULLANILACAK

Bu yolla sayesinde insanların yalan söyleyip söylemediği, duygu ve düşünceleri, acı duyup duymadığı beyin sinyallerinden daha yüksek performans ile tahmin edilecek. Uluslararası havalimanlarında ise pasaport kontrollerinde kişinin seyahat gerekçesinin magnetoensefalografi (MEG) ile otomatik tespit edilmesi yakın gelecekte kullanılacak. Bir nevi yalan makinesi işlevi görecek.”