Trabzon tarihi yeniden yazılacak

Erüz, Tabakhane Vadisi’nde yapılan kazı çalışmalarıyla ilgili açıklama yaptı

27 Şubat 2021 Cumartesi 14:36
Trabzon tarihi yeniden yazılacak

Trabzon Doğal Ve Tarihi Değerleri Koruma Derneği Başkanı Doç. Dr. Coşkun Erüz, Trabzon Tabakhane Vadisi, Tabakhane köprüsü kuzeyinde yapılan arkeolojik sondaj ve kurtarma kazısının Tabakhane Köprüsü ile Kadınlar Pazarı arasındaki sahanın tamamını kapsayacak arkeolojik kazıya dönüştürülmesi çağrısında bulundu. Erüz, Trabzon’un Roma ve öncesi dönemlere ait tarihine ışık tutacak kazıda dönem uzmanlığı olan KTÜ arkeoloji bölümü uzmanlarının olmadan yürütülmemesi gerektiğini, aksi durumda Trabzon tarihini yeniden yazdıracak bu alandaki çalışmada yapılacak küçük bir hata Trabzon ve bölge tarihini aydınlatacak detayları yok edeceğini açıkladı.

ÇALIŞMADA AKADEMİK ARKEOLOJİ UZMANI OLMAMASI BÜYÜK EKSİKLİK

Konuya ilişkin yaptığı açıklamada Erüz, şunları kaydetti: “Kadınlar Pazarı’nın olduğu yerde ki sur dibinde Roma dönemine ait gemilerin yük yükleme ve boşaltama yaptığı rıhtım yapısı, sıvı yük taşınan keramik pitoslar, farklı  eserler  ve sadece kapalı olan sadece  bir gözü günümüze ulaşan anıtsal kapı, savunma amaçlı hendek  ortaya çıkınca, benzer yapıların sahanın Tabakhane köprüsüne kadar olan kısmında da önemli   yapılar olabileceği arkeoloji uzmanlar tarafından  raporlarla,  vadi içerisinde yapılacak her türlü kazı öncesi   arkeojeofizik  taraması ve  arkeolojik kazı  yapılması yönünde rapor oluşturmuş  idi.

Maalesef hep yapıldığı gibi, en az 2000 yıllık yerleşim alanı olan sur içi ve çevresi tarihi kent içinde,  yine önce inşaat projesi yapılıp, sonra inşaata devam etmek için kontrol amaçlı arkeolojik kazıya izin verildi. Önce temizlik ve arkeolojik kazı yapıp, çıkan eserler ve yapılara göre uygun alana, tarihi yapıya zarar vermeyecek proje yapılması öngörülmedi.  Tabakhane köprüsünün kuzeyinde katlı otopark için çalışma başlamadan önce müze tarafından kurtarma veya birkaç noktada sondaj kazıları yapılmakta. Çalışma ile birlikte belli bir tabakanın altında yaygın yapı kalıntıları çıkmaya başlandı. Ancak bu çok önemli ve iğneyle kuyu kazıma titizliğinde yapılması gereken kazıda, KTÜ ve diğer üniversitelerin arkeoloji bölümlerinin, uzmanlarının bulunmaması büyük bir eksiklik. Kazı mutlaka Roma ve daha eski, yani 2000 yıllardan daha eski dönemlere ait kazılarda uzmanlığı ve kazı tecrübesi olan uzmanların denetiminde yapılması gerekir. Müze uzmanlarının bu kadar önemli bir kazı çalışmasında yeterli olması ve çıkan eserleri, ait oldukları dönemleri tanımlamaları mümkün olamayacaktır.

TRABZON TARİHİ YENİDEN YAZILACAK

Trabzon’da bu zamana kadar, acil kurtarma kazıları dışında sistemli hiçbir kazı yapılmadığı için, Trabzon’da bu tür kapsamlı bir kazıyı yapacak arkeoloji bölümleri dışında uzman yok. Ortaya çıkan yapıların Roma dönemine ait yapılar olduğu belirtiliyor. Ancak olay sadece arkeolojik kazı yapılması değildir. Esas tarihi belgeleyecek  olan o yapıların çevresinde ortaya çıkacak buluntular dediğimiz küçük  insan vd canlılara ait iskelet parçaları,  seramik parçalar, yaşam, ticaret ve askeri  vd  toprağın içerisinde bulunan, bazen 1cm boyutundaki küçük malzemelerdir. 2020 yılında Boztepe’de moloz içerisinde bulunan bir mızrak ucu, KTÜ arkeoloji bölümü uzmanlarının raporları sayesinde Trabzon tarihini 5-6 bin yıla kadar götürdü. Tabakhane kazısında Roma Dönemi ve daha eski çağlara ait mimariyi çok iyi bilen mimarların ve eserleri yorumlayabilecek, kamuoyunu bilgilendirebilecek arkeoloji uzmanlarının o kazıda mutlaka olması gerekir. Tabakhanedeki kazı kurtarma kazısından çok daha önemlidir, çünkü bu alan, Trabzon tarihini yeniden yazdıracak, kenti bilinen basmakalıp bilgilerden çok daha eski,  Roma ve öncesine götürecek antik çağların Trabzon’una dair izlerin çıkması çok muhtemeldir.

TABAKHANE VADİSİNDE OTOPARK DEĞİL, ARKEOPARK OLSUN

Kazının şuan ki noktada kalmayıp, Tabakhane Köprüsü’ne kadar olan alanın tamamına yayılması gerekir. Kazı alanı, aşağısında bulunan Kadınlar pazarı rıhtım kalıntılarıyla birlikte,   sahadaki bütün yapıları ortaya çıkarmak suretiyle,  arkeopark olarak tasarlanması ve düzenlenmesi lazım. Modern bir otopark her yerde yapılabilir. Trabzon gibi turizmden başka ana geliri i olmayan bir şehir için bu arkeolojik yapılar çok önemli.

Trabzon’da sistematik, planlı, zamana yayılmış arkeolojik kazı hiç yapılmadı. Bunlar hep kurtarma kazısıydı. Tabakhane kazısının bir milat olması ve artık şehir ve ilçelerde de yeni kazıların başlatılması için Trabzon müzesinin yeterince arkeoloji uzmanına kavuşturulması ve bakanlığın gerekli desteği vermesini bekliyoruz. Trabzon herhangi bir şehir değil Anadolu’ya antik çağdan beri hakim olan tüm medeniyetlerin askeri ve ticari açıdan en stratejik yerleşimi, devletlere devlet ve eyalet başkentliği yapmış önemli bir medeniyet, çekim merkezidir. Kentin 2-7m toprakları içerisinde geçmiş medeniyetlere ait pek çok eser ve kalıntı barındırmaktadır.

ECDADIN YAPTIĞI ESERLERİ TARİHİ DEĞİL DİYEREK YIKTIK-YIKIYORUZ!

2017 yılında Rüştü’nün Fırın’ın kuzeyinde, arşiv belgelerinde Osmanlı Dönemine ait Trabzon’un en önemli imar çalışmalarından biri olan 4m genişlik, 3m yükseklik ve 90m boya sahip moloz ve kesme taşla inşa edilmiş tarihi menfez maalesef koruma kurulu uzmanlarının üstündeki fırın tarihi ancak altındaki taş menfez tarihi değil denilerek bir kısmı yıkılarak üzerine balıkhane-restoran binası yapıldı. Bu menfezin 70-80m’lik kısmı Rüştünün Fırın altından başlayıp Kadınlar Pazarı’na kadar devam eden kısmı bozulmadan kaldı. Kadınlar Pazarı kazısında arkeolojik kazı yapılmadığı için tesadüfen ortaya çıkan Roma ve öncesi döneme ait, en az 2000 yıllık gemi yanaşma rıhtımı koruma altına alınmış durumda. Rıhtım, anıtsal kale kapısı ve surlar restore edilerek açık alan arkeopark, müze şeklinde Trabzon kültürü ve turizmine kazandırılması yönünde belediye ve ilgili kurumların düşüncesi mevcut. İnşallah Roma rıhtımı ve devamında Tabakhane Köprüsüne kadar olan alan bütünleşik olarak arkeopark haline getirilirse, o bölge önemli bir kültür turizm ve kent yaşam alanına dönüşür. Bu arkeolojik alanda iyi bir planlanma ve restorasyon ve de tanıtım yapılması durumunda,  Antik çağda Romanın Anadolu’ya ve İpek Yoluna açılan kapısı olarak Trabzon dünya kültür turizminde cazibe merkezlerinden birisi olacaktır.

Trabzon herhangi bir şehir değildir, toprak altı toprak üstünde yapılacak yapılardan çok daha değerli eserler barındırmaktadır. Kenti yönetenler kente dokunurken, proje yaptırırken  buna dikkat etmelerini kent adına rica ediyoruz.,

TABAKHANE VADİSİNDE ÇIKAN ESERLER ÖNCEKİ KAZILARDAKİ GİBİ TAŞINMAMALI, DENİZE DÖKÜLMEMELİ

Tabakhane vadisi kazı alanında çıkan yapılar ve eserler kesinlikle üzeri kapatılmamalı, başka yere taşınmamalı ve de Osmanlı Menfezi,  Pazarkapı kazı alanında çıkan antik sur ve Roma Hamamı gibi değersiz denilerek kazınıp denize dökülmesine kesinlikle izin verilmemeli. Trabzon halkı tarihi eserlerine sahip çıkarak eserlerin yerinde korunması ve sergilenmesi ağlanmalıdır...”

Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasa dışı, tehdit ve rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, ahlâka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü malî, hukukî, cezaî, idarî sorumluluk içeriği gönderen üye/üyelere aittir.